Ehun

Ehungarrena,
ehunetik azkena,
ehuneko ehun.
Bidalketa honek zenbaki borobila:
ehun dira argitaratuak.
Ospakizunik ez baina
hurrengo fasera aldatuta,
hiru digituetara gure zenbatzeko moduan.
Bat zero zero eta aurrera.

Aurreko laurogeita hemeretziekin
pilota bat egin dut
eta haizetan idortzen utzi
ondu daitezen kresalaren ferekan.

Jarrai dezadan aitzina
basoetako zidorretan,
itsasoko apar gainean,
haize boladetako korronte epeletan.

Datorrenaren zioa jaurtia da
orri honetako ataletan,
Parnaso azpiko golko amestuan.

Ero bi, lau esku

Ero bat nire bizitzan,
nire erroa, sustraia munduan.
Neure barnea zoratuta,
nigan ni eta eroa,
kanpokoa eta alde honetakoa.

Izaera bikoizten denean
nire baitan ala zurean,
zure baitan eta nirean,
laukoizten da mundua,
barnekoa eta beste aldeetakoa.

Lau gara, bi ginen,
hiri txit lasaiaren itsasoko
biztanleak nola,
bikoitz nortasunean,
laukoitz gorrotoetan.

Hau zen dena,
zure eskua nirean,
eta lau esku elkartu ziren
hitz biko borrokan,
herra bakarreko oihuan.

Zergatiaren bila
jarraitzen genuen itsu,
bide bat, bizitza bi,
lau puntu kardinal eta
doinu mikatzeko noraeza.

Bestaldekoa

Amesten gaituen izaki bikoitza
dugu pareta gardenaren bestaldean,
sosegu ezak loratzen digun dardara
harriduraz edo mespretxuz begira.

Inor gabeko uharte honetan
─ni ezik, inor gabeko bakarlekua─
noizbehinka begirada galdu bat
itsasten da arroka gorrian.

Horma gardenaren bestaldeko begia,
arroka gorriko ikusle itsatsi isila,
bakarrik dago, alde honetako
izaki benetakoak onestearen zain.

Bitartean, gelako pareten iluntasunean
lur abandonatuko lizarrak begira,
giro hezearen barrutik sortzen dakusat
aurpegi lehorreko txantxazale asmatua.

Arrats geldo honetan onartu bakoitzak
bestearen egona langaren atzean,
oihu lazgarriak, bere isilean
urratzen duela grinaren sorrera.

Europar nortasuna

Pelikula filmatuko dute Triesten,
tren bat geltokira iristean
kamerak porturaino jarraituz
protagonistaren itzala.

Begirada marroi uzkurrez
mutiko afrikar axolagabeak
erretinan gordeko ditu
zuzendariaren mugimenduak.

Elizako paretan margotutako
dragoi bezatuaren kumea
erne doa karriketan
aingerua mendekatu asmotan.

Adituaren begiradapean
–aginduak txekieraz jaurtiak–
metamorfosiaren bertigoak
uzten ditu denak dardarka.

Gerraoste bat, bakea,
gaueko trenaren txistu hotsa,
ibili gaituzten mamuen
keinuetako min beltza.

Ezustean

Ezustean harrapatzen gaitu gehienetan,
mendiaren labarren artean
bat-batean sortutako ur jauzia balitz bezala
zuhaitzen adar hostoetan itsasten den lainoa.

Oharkabean, hildakoen omenez
jarritako oroitarrietatik ernetua
hurbiltzen zaigu zori ezkutua,
tximeleta zahartuen hegaldia bezala,
dardarti.

Ahots batek nahigabean adierazten digu
ordua iritsi dela,
mendietako ibiltari nekaezina hil dela,
tontor garaietako haize bolada batek
Martaren irribarre-algara betiko eraman digula.

Sugandila txiki batek
bideko harrixkak saihesten dituen bitartean,
ezustean harrapatzen gaitu lainoak berriro.

(agur Marta, adéu)

Izate txikiagoak

Orain isiltasunaren aroa,
ahaleginak bere espazioa irabazten duela.
Gauza txikien garaia, txikiagoenena.

Ustekabeko eztandan lehertuz
gertakari bakana,
zubi erditik begira azken argi gorrizta,
bat-bateko unean eraikitako
arkitektura burujabean.

Berriro ere arrunkeriak horren ondoren,
gauzak: mineralak eta animalia otzanak,
landare mugiezinak,
pentsamendu nagiak. Gauzak,
sonatak eta eskulturak, are,
gauza guztien kosmos zabala.

Asmatutakoak segidan,
nola ba ukatu haiei izatearen erresuma,
geuk eskatuta hortxe badaude
kanpandegiak eta errotak
geure begiez aztertzen?

Baina gauza txikiagoen aroa da hau,
hodei batean biltzen diren asmoak,
zubi izateko marraztutako zirriborroak,
arrapaladan lapurtutako elkarrizketa hutsalak,
orain, hemen, zerbaiterako ideiak
pizten dituzten tximista isilak.

Dena da huts, egiteke, jomuga,
gorpuztuko diren izate birtualak.

Orduak

Kristalezko kopa fin hauskorrean
behatzak musika borobila,
Dalloway anderearen etxean
loreontziak irudi birakorrak,
liburuaren orrialde higatuetan
begiradak zulo beltz iheskorra,
eta idazlearen soineko koloretsuan
ezinegonak ikara dardartia.

Orduak pasa nitzake
orekaren bila dabilen soinua entzuten,
joan-etorri errepikatuetan txunditua,
heriotza,
abandonua,
negar lehorra
ulertu gabe.

Hogei urterekin kristalezko koparen musikak
liluratu ninduen,
beste mundu batera eraman.
Berrehun mila ordu beranduago
sukalde ondoko errekaren doinuak
alderik alde zeharkatu zidan bizitza,
mundu honetara ekarri.
Eta orain jakin berri dut, orain!
musu berean doazela
negar lehorra,
abandonua,
heriotza.

Harri, lore, aire

Etxera datorren bidean mendia eusteko murrua,
pareta-belarra, bitxiloreak, sasi-sastrakak;
landareek jaten dute dena kale ondoko oihan txikian.

Bi neskatilek daramate kuia berde handia:
zuhaitz artean txanogorritxu bakarra ez,
bi ahizpa dira elkarren ondoan, amonarenera.

Uda hondarreko egunen azken argia desagertzen
mendebaldean, itsasoko lanbroa sartzen den lekuan
bihar arteko bizitzaren izpiak berarekin eramanez.

Gorosti-lore ximel bat hartzen dut murruaren gainetik,
bi harri koskor bidearen ezkerreko ildo lehorretik
eta airea, biriketara, arratsalde gorri honetatik.

Idazmahaian harri koskorrek argi propioa iluntzean,
lore ximela belusezko iturri zuria sukaldeko txokoan,
eta airea, arina, garbia, antsietatez jasoa, orain

gau hezearen iluntasunari ordainetan itzulia.

Beethoven, kontzertua Do maiorrean


(Roger Sainz-en pintura)

Lore sorta bat dantzan
hiri monumentaleko parkean,
bikotea ere dantzan
lorategiko parterreen artean.
Gora begira maitekiro, itxaropenez:
zeru urdinean hodei urrunak,
lasaitasuna, naturaren harmonia.
Urmaela aldamenean,
udaberriko brisak olatutxoak dagitza azaleran,
Mugimendu guztiek bat egiten:
loreak, gizakiak, hodeiak, olatuak.
Hortik sortuz bizitzaren indarra,
konpas bateratuek eraikiz osotasuna,
neurtutako denboraren metronomoa.

Zorroztasunak eratortzen du indarra,
zurrunbilo orekatua.
Dantzariak badoaz bueltaka,
loreak dardar erritmikoan okertzen dira,
ur urdinaren gaineko aparrak mosaikoa osatzen,
zerua geroz eta garbiago, gardenago.
Eguzkiak jarri du natura martxan
pianorako notak maila gorenera igo
eta ondoren, poliki, ahultzen direnean
jauregiko leihoaren beste aldean.

——–

Ilundu du.
Melvillek loreak daramatza ontzi ederrean,
mahaigaineko brodatuaren gainean jartzeko.
Korridoreko zurezko paretek nekez islatzen
argi horiztaren ahuldadea.

Bihotzean kantatzeko hitz zoragarriak,
astiro ahoskatzekoak
bibolinaren doinu dantzariari jarraituz:
ametsak, besarkadak, maitasuna.

Hitzen dantza motela da orain,
konpasaren erritmo berrira egokitua,
–eta lore apaingarrien dardar motela–
iluntasun urratuari eskainiak guztiak.

——–

Zutunik, soro zabalen erdian, lizarra.
Berriro itzala egiteko irrikaz.
Urdin iluna zabaldu da ortzian
eta tximistek ausaz erakusten dute
enbor azpian instant bateko geriza.
Ondoren, beltza soroetan.

——–

Gero dena arrunt bilakatu da.
Ederra dario oraindik musikari,
baina zizparik gabe,
otzan, arautu, bizitzaren indarra
lorategietan galdua.

Melvilleren loreontzian
ezinezko ametsa,
azken besarkada,
maitasun hustua.

Esan beharreko hitzak
hortzetan trabatuak,
kantatzeko doinua,
eztarrian urratua.

Hainbeste galdu genuen

Etorkizun urrunean,
are urrunagoan,
zientzialariek hiltzeko joera izango dute ere:
ohe bakartietan hiltzeko nahia,
infinitu guztiak biltzen dituen infinituan,
predikatzaileek planeta eta galaxietan
ustezko jainko lurtarren dotrina
azaltzen duten geroko denbora hotzetan.
Baina garai ezegonkor honetan bizi garenok
esku artean dugu oraindik
paperezko liburu horiztatuetan
orduko metropolira joandako poetaren agiria.

Lana dugu gero bakoitzaren hirian kokatzen
irakurri ditugun hitz hunkigarriak,
baina neuk esan nahi nuena galdu dut bidean.
Gogoratu ezazue fikziozko izen bat,
Robert Frobisher esaterako,
eta maitemintzen ez denak esan dezala ozen.

Hainbeste bizitza zuri beltzean,
horrenbeste gris koloreztatuak hirian,
hainbat galdu genuena.
Eraikin bat ikusten nuen
panoramika itsusten zidana,
ah, gero esan zidaten forma solido mugikorrak
ametsetan iltzatzen zizkigun artistak
egindakoa zela, garaiz kanpo –niretzat–.
Lekuz kanpo egon gara hainbestetan
gertatzen ari zenarekiko itsu.
Galdu dugu ikusmira, galdu perspektiba,
musikari zaharrei laguntzeko gaiztakeria.
Ah, baina haren adiskideak izan ginenok
amaiera tristeagoa izango dugu gero
mundu hobeak bilatzeko ahalegin galduan.

Angelu bat zeruaren kontra,
hori baino gauza ederragorik ez da.

Jainko hilezkorrak

Etxe gaineko terrazan izarrak gau beltza
doinu bat, bakarrik nago,
kaleko argiek zuri espektrala atari leihoetan

Bi lerro azpimarratuta orrialde bikoitietan
aldatu beharra, bakarrik gaude,
federik gabeko paranoia alkoholetan bustia

Sutondora itzuli nintzen azken neguan hotza
bizitza, lur azpitik irteten,
koloretako erregeak nire aurpegian zaplastekoa

Jainkoek ez ziguten maitatzeko eskubiderik
eman, ez baitzekiten sorreran
lapurtuko geniela ezjakintasunaren xalotasuna

Espektro hutsalak dira herioaren bila ezinezkoan
ordutik, bakarrik daude,
maitatzeko eta hiltzeko gure ahalmenaren xerkan

Gaueko zaldiak

Gaueko zaldiak poliki doaz
Ovidiok nahi zuen moduan,
gaueko minutuak astiro joateko.

Zoazte poliki ere, loa eta ernea,
emadazue denbora apur bat
asmo ezinezkoekin jolasteko.

Erlojuaren joana ordea
erlatiboa zela agindu ziguten
zoriaren menpe erortzeko.

Gaueko zaldiek lapurtu dute
minutuen orratz luzea
nahi nuen hura antzutzeko.

Arrapaladan doazkit berriro
jasotako opari emankorrak
inoiz gehiago ez itzultzeko.

Agur esateko pintura

Sugarra 2 (egilearen pintura)

Ezin ezer esan,
gaitasunik eza hitz hutsalak jariatzeko,
ahots antzuari doinua eskaintzeko.
Musu iheskor bat,
hurrena arte esaten denean bezala
–deituko dizut, jar iezadazu mezu bat–
egia biok ezagutzen genuela.

Baziren egunak zukurik gabeak,
baziren elipsi sofistikatuak
eta gaindosi okatuak,
itxaropena desegituratzen zuen errutina,
begirada maltzur antzean
luzatutako tximistak,
ekaitz elektrikoaren ondoko
trumoi burrunbatsuak.
Bazen, halere, itxura gorde beharreko
isileko akordio tazitu koldarra.

Autoa hartu duzu, eta ni etxera,
mihise zuri zabala jarri dut astoan,
pintzelak aukeratu,
koloreak tutu bakoitzetik isuri
–tontortxoz osatutako ortzadar etena paletan–
eta intuizioari bide eman:
suaren formako gar koloretsuak,
atzealde urdin ilun bat gibelean;
kerik gabeko sua,
berorik gabeko garrak.

Hitzez esan ezin nizuna
joan da koadrora berehala:
agurra benetakoa da oraingoan.
Beldurrik gabe piztu dut su berria
asto gaineko mihisean,
zuri lotsatiari gailendu zaio kromatismo aberatsa
gurea pobretu duen hotzaren gainean,
pozoizko grisa diluitu zaigu
brotxakada kementsutan.
Edonola, su berri honek kerik ez.
Kolorezko garrak txinparta izpirik gabe,
agurrezko margoak
–zuretzat azken opari–
berniza idorrarekin bat
betiko joan bitez!

Nafar Ateneoa saria poema bakarrari -II. edizioa-

 

Lotura zabarra

Malkarra, aldapa
beltza gauean.
Tarteka, marra
zuriak bidean.
Berrogeita hamar arau
zoriontasunera.
Ezer ezaren hutsuneak
beste alderako atea.
Arauetatik at
margoetako aztarna.
Orekarik gabe
orrietako zama.
Ba ote da baina
eusteko giderra.
Ala dena doakigu
zalantzan, dardaran.
Zerikusirik gabeko
lotura zabarra.
Ahanztura entzuten,
ahaztua erraza.
Kendu, kendu betiko
atzoko hitz zatarrak.
Ezin, ezin baztertu
zorion beteko hondarra.

Pargako xaboia

Desegingo da, denborarekin, nire larruazala ez dakit zenbat aldiz igurtzi eta gero. Baina ez da dena desagertuko, gogoan izango dut beti Pargako hondartzetako baten ondoko almazen batean erosi nuela, oliba olioarekin egindako xaboi pusketak saltzen zituzten saltoki handi batean. Baziren kolore eta usain askotakoak, almazena alaitzen zutenak. Baina nik oliba olioa besterik ez zeukan puska bat nahi nuen, kolore neutrokoa, forma arrunteko paralelepipedo soil baina trinko bat, lorerik gabe, apaingarririk gabe. Memoria hutsa nire gogoaren zirrikituetan.

Erabiltzen dudan aldiro, nire azala igurtzen dudan bakoitzean, xaboiaren atomo batzuk joango dira dutxako isurbidetik behera, xaboi solidoaren azken kapa desegin eta iturriko ur likidoarekin desagertuko da, formak arinduko zaizkio, ertz eta erpin zorrotzak kamusten joango dira, eta aste batzuk barru ez da ezer geratuko. Ezer fisikoa. Oroimenean, ordea, joniar itsasoko herri zoragarri hartan udazkeneko lehen egunetako ilunabar epel batean erosi nuen xaboiaren arrasto ñimiñoa gordeko dut, soila eta trinkoa.

Hari gardena

Noizbehinka hitz joko luze bat,
ondoren hura argitzen duen izpiaren
bilaketa berehalakoa menturaz,
hitzen atzeko ideiak zuzen narama
oroimeneko irudi erdi galdu hartara;
onenean, bazegoen gogoan iltzatuta.
Haatik bestetan
lerroen zurrunbiloak bazterrean uzten nau
errotarriaren ardatzari begira
biratzeak iraganeko une bakana markatu dezan.
Ai, badira, zoriz,
lan molde berrietan erortzeko zirikak
ikarak, milaka, bakarretan uzteko,
multzoa iragazi dena kimatzeko.
Nekeza, ardura,
bost izarretako konstelaziotik
distira ederrenekoa begitantzea,
eta zorionekoa konstelazioa edukita
astro urruneko haiek
ez badira dagoeneko izar hilak,
ilunak, itzaliak,
hizlauz ere ezin esanak.

Noizbehinka berriz,
argiak eta formak daramate lehenik
agertze leherkaria,
eztanda sortzailea.
Apika danbadak edertzen du paisaia,
hala ez bada ere erraza bilketa.
Zeren hizketari lotuta kolore egitura
–bana, bina gehiena–
atxikia doanez, bi begiko lentea:
hitza batean, argia bestean.
Izpietako helmugan arreta aisago
hausnarra lotzea,
hainbeste bira errotan orain konturatzeko
nahiago izan dudala
kandela piztuaren ziurtasuna
barne zorabio jostaria baino.
Bidelagun galduek ere
amarru erraza lehenik,
balizko zurrunbilo emankorra gero.
Malgu burmuinean zehar ideiak,
irmo haiek kateatzen dituen haria.
Orain, hari gardenaren biran.